ΚΡΙΤΙΚΕΣ - Παιχνίδια Σφαγής

 

Ξανααιφνιδιάζοντας το θεατή - ΓΡΗΓΟΡΗΣ ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ

Εφημερίδα ''Ελευθεροτυπία''
 

Θα περίµενε κανείς, στην τρίτη κατά σειρά παραγωγή της, η Οµάδα Ασκηση να έχει αυτή τη φορά απέναντί της ένα καλύτερα προετοιµασµένο κοινό. Ο σκηνοθέτης και

εµψυχωτής της, ο Περικλής Μουστάκης, και οι καλλιτέχνες-ηθοποιοί της θα έπρεπε να έχουν χάσει πια την πάγια τακτική της Πρωτοπορίας, το πλεονέκτηµα του

αιφνιδιασµού. Καθόλου! Οσο προετοιµασµένοι και αν είµαστε, η Ασκηση συνεχίζει να εκπλήσσει. Είναι πάντα σε θέση να ξαφνιάζει, να σοκάρει και να ενοχλεί τη θεατρική µας συνήθεια. Είναι κυρίως σε θέση να εγείρει απορίες. 

Ναι, για όσους έχουν αµφιβολίες, και η τελευταία παράσταση της οµάδας, τα «Παιχνίδια Σφαγής» είναι κι αυτή χωµένη µέχρι το λαιµό στην υπερβολή. Είναι φτιαγµένη για

να απωθεί µε τον αρνητισµό της, και είναι επίσης αλήθεια πως πνίγει πολλές από τις αρετές της σε ένα ναρκισσιστικό φορµαλισµό, στην πολυδιάσπαση των µέσων, στη

φλυαρία, το θόρυβο και τη σπατάλη της ενέργειας. Είναι ωστόσο ειρωνικό να τα θεωρήσουµε αυτά ελαττώµατα. Είναι ακριβώς τα στοιχεία που συνθέτουν την εκφραστική

της οµάδας, τα στοιχεία µέσω των οποίων σκοπεύει να αποδώσει τον εφιάλτη του Ιονέσκο: Την αίσθηση ενός «Κακού Κόσµου» ή, καλύτερα, την αντίληψη ενός κόσµου

στον οποίο φανερώνεται ο «Κακός Δηµιουργός».

Στο έργο του Ιονέσκο που είδαµε στο θέατρο της Ασκησης, ο θάνατος καταφθάνει στην πόλη αιφνίδια, αναίτια και ειρωνικά µε τη µορφή δαίµονα και την απειλητική όψη

ενός καλόγερου. Σαν κατάλοιπο της µεσαιωνικής συνείδησης, που αντιµετώπισε το θάνατο σαν πεπρωµένο και το πεπρωµένο σαν στοιχείο της πραγµατικότητας, ο θάνατος

εδώ δεν είναι παρά η απόδειξη της ελλιπούς φύσης του κόσµου, της εξουσίας και της φρίκης του παραλογισµού.

Ενας θεός-δαίµονας καταφτάνει στην πόλη και καταλαµβάνει τους κατοίκους της. Θυµίζει άραγε κάτι αυτό; Η Οµάδα Ασκηση αντιλαµβάνεται και αποδίδει το παιχνίδι της

σφαγής σαν βακχεία, σαν διονυσιακό όργιο γύρω από το Κακό και µε αφορµή το Κακό, τελετή που, αντίθετα µε την επίκληση της ευγονίας, σηµαίνει τώρα µαταιότητα και

µαταίωση, κένωση και κενότητα.

Μέσα από αυτή την άποψη, οι µορφές του έργου, ολόκληρος ο χορός του, παρουσιάζονται µέσα από το φίλτρο της µεγέθυνσης, της παραµόρφωσης και της αλλοίωσης.

Ανθρωποι που µιλούν χωρίς να εννοούν κάτι, και δεν κρύβουν στους σπασµούς τους καµιά αληθινή αντίδραση. Δεν υπάρχει αµφιβολία ότι ο Ιονέσκο είχε κατά νου µια

(αντι)µεταφυσική φάρσα, ένα παιχνίδι γύρω από τη «σφαγή» του θανάτου. Ωστόσο, η πολιτική µοιάζει να υπεισέρχεται στο έργο του από το παράθυρο: αυτό άλλωστε που

καθιστά τις µορφές άξιες για τον ανόητο θάνατο είναι το ίδιο που τις κάνει ανάξιες να ζήσουν µε νόηµα.

Θεωρητικά, κάπου εδώ τελειώνει ο τρόπος για να µιλήσεις για τα ανθρώπινα. Στο διαµελισµό των ανθρώπινων µελών, στον κανιβαλισµό και στην παιδική σάρκα που

πουλιέται στα σφαγεία του κόσµου. Γι' αυτό, για µια ακόµη φορά, το φινάλε που επιλέγει η οµάδα είναι συγκλονιστικό. Οι υψηλοί τόνοι χαµηλώνουν και το πανδαιµόνιο

δίνει τη θέση του στη σουρντίνα. Η απάθεια µοιάζει µε συνέπεια του παρατεταµένου τρόµου και σαν συµφιλίωση µε το Κακό. Καθώς η καταστροφή προελαύνει, η

ανθρώπινη αγέλη δεν έχει πια δύναµη ή διάθεση για σωτηρία.

Ο Περικλής Μουστάκης θα πρέπει να νιώθει υπερήφανος για την οµάδα του, για τις δυνατότητες και την αφοσίωσή της στο όραµά του (Ματίνα Περγιουδάκη, Εφη

Τσαρουχά, Γιάννης Μπρόγρης, Κωνσταντίνος Παπαθεοδώρου, Μάριος Παναγιώτου, Μιχάλης Μαθιουδάκης, Δώρα Στυλιανέση, Ελίνα Σηφάκη). Οποιαδήποτε διάκριση είναι

περιττή -ας επιτραπεί όµως µια εξαίρεση: η παρουσία του Φιντέλ Ταλαµπούκα είναι η κύρια σφαίρα στο όπλο της παράστασης.